Zorg dat je altijd een geldig Nederlands paspoort bij je hebt (ID-kaart is niet geldig). Je paspoort moet bij aankomst nog 6 maanden geldig zijn. Let op: De San Blas eilanden zijn een autonoom gebied (Guna Yala). Je moet je originele paspoort laten zien bij de grenspost om erin te mogen!

Voor een verblijf tot 180 dagen heb je als Nederlander geen visum nodig. De douane in Panama is echter zéér streng op de uitreis. Je moet te allen tijde een geprint bewijs van een retour- of doorvlucht (of busticket het land uit) kunnen laten zien. Zonder dit kom je het land niet in.

Zet je bankpas op 'Wereld'. Pinautomaten zijn in Panama City volop aanwezig, maar op eilanden en in de jungle zijn ze vaak leeg of defect. Bekijk ook de info over pinnen in Panama.

Een fysieke creditcard op naam van de hoofdbestuurder is verplicht voor de borg van je huurauto, en wordt veelal gevraagd als garantie in hotels of voor binnenlandse (Air Panama) vluchten.

Panama gebruikt de Balboa, maar deze is 1:1 gekoppeld aan de Amerikaanse Dollar. In de praktijk betaalt iedereen met de US Dollar (het papiergeld is uitsluitend Amerikaans). Voor San Blas, taxi's en kleine eilanden bij Bocas del Toro heb je contant geld nodig. Bestel in Nederland alvast US Dollars en vraag nadrukkelijk om veel kleine biljetten (van $1, $5 en $10), want biljetten van $50 of $100 worden vaak geweigerd wegens wisselgeldtekort!

Wil je zelf door Panama rijden? Je Nederlandse rijbewijs is 90 dagen geldig. Lokale verhuurders en politie kunnen echter vragen om een Internationaal Rijbewijs (bij de ANWB te halen). Neem deze dus mee!

Zorgverzekering met 'Werelddekking' is absoluut essentieel. Privéklinieken in Panama City (Punta Pacifica) zijn top, maar prijzig. Evacuaties vanaf afgelegen eilanden kosten een vermogen.

In de bergen van Boquete en op San Blas is er vaak geen tot heel zwak bereik. Download kaarten altijd offline via Maps.me.

Print je vluchten en hotelreserveringen uit. De douane in Panama kan daarnaast om een bewijs van voldoende financiële middelen vragen (minimaal $500), dus een uitgeprint bankafschrift kan tijd besparen.

Panama gebruikt Amerikaanse stopcontacten (twee platte pinnen) met een voltage van 110-120V. Neem een goede wereldstekker mee en controleer of je apparaten (zoals een stijltang) dit lagere voltage ondersteunen.

Roaming in Panama kost veel geld. Gebruik Uber in Panama City door vooraf een E-sim te installeren, of haal een lokale simkaart (Tigo of Claro). Bekijk de E-sim opties.

Handig voor de vluchten en de busritten door het heuvelachtige landschap.

Neem ruim voldoende mee voor de zweterige dagen op het strand en in de stad.

Gewone sokken voor in je sneakers als je door de wijk Casco Viejo loopt.

Voor hikes in Boquete (zoals de Quetzal Trail). Naadloze sokken voorkomen blaren.

Lichtgewicht en sneldrogend. Linnen en katoen zijn essentieel voor de hitte.

Voor overdag op de bootjes rond Bocas del Toro of San Blas.

Absoluut onmisbaar in de avond ter bescherming tegen de bloeddorstige zandvliegen (chitras) op de stranden en muggen in de jungle.

Bussen in Panama (zoals tussen de stad en Almirante) zetten hun airco gruwelijk koud. Zonder warme trui vries je letterlijk je stoel uit. Ook in Boquete heb je dit nodig.

Panama kent twee seizoenen: droog (dec-april) en groen (mei-nov). In het groene seizoen kan het elke middag hard storten. Een lichte poncho is onmisbaar.

Onmisbaar in het regenwoud of als je de Volcán Barú gaat beklimmen. Slippers zijn in de jungle gevaarlijk vanwege modder en beestjes.

Voor het wandelen door de Amador Causeway in de stad of voor de reisdagen.

Handig in Bocas del Toro en San Blas om je voeten te beschermen tegen stukjes koraal en zee-egels als je het water inloopt.

Voor het eilandhoppen en zwemmen bij de San Blas eilanden.

Essentieel voor de stranden en (gedeelde) douches in budget accommodaties.

Tijdens het snorkelen op zoek naar zeesterren verbrandt je rug heel hard zonder shirt. Bovendien beter voor het koraal dan zonnebrand.

De zon is extreem sterk, bescherm je hoofd op de bootjes.

Tegen de felle schittering op het water.

Luchtig voor in je hotel, maar neem voor in de bergen iets warmers mee.

Dengue en Zika komen voor. Maar minstens zo vervelend zijn de chitras (zandvliegen) op de stranden van Bocas del Toro. DEET helpt hier niet altijd tegen. Tip van locals: meng DEET met babyolie (of kokosolie) of koop lokaal 'Coconut oil repellent'. De beestjes kunnen dan niet op je huid landen.

De UV-index in Panama is enorm hoog. Neem een koraalvriendelijke crème mee (zonder Oxybenzone) voor als je gaat snorkelen bij San Blas.

Onmisbaar om te kalmeren na een dagje eilandhoppen.

Tegen de felle zon op het water.

De basis voor je toilettas.

Kraanwater in Panama City is veilig om te drinken en mee te poetsen. Op eilanden zoals Bocas of San Blas gebruik je beter fleswater!

Om het zeezout uit je haren te wassen.

Eco-lodges in de jungle hebben vaak geen gratis zeepjes.

Onmisbaar in de broeierige stad en de jungle.

Neem je eigen mesjes mee uit Nederland voor in badkleding.

Om irritatie op een door de zonverbrande huid te voorkomen.

Handig voor als je in de jungle wandelt en splinters oploopt of bij een muggenbeet.

Essentieel voor de persoonlijke verzorging onderweg.

Lensproducten zijn op eilanden zoals San Blas absoluut niet te koop.

Belangrijk reisadvies: Neem géén Ibuprofen mee. Omdat Dengue voorkomt, moet je een niet-bloedverdunnende pijnstiller hebben, en dat is paracetamol.

Het streetfood (empanadas) is heerlijk, maar bacteriën zijn anders. Loperamide redt je tijdens lange busritten.

Tegen uitdroging in de tropen of bij buikklachten.

De bootjes naar San Blas kunnen enorm stuiteren op de golven, net als de speedboten rond Bocas. Zeeziektepillen zijn onmisbaar.

Met gewone pleisters en steriele gaasjes, onmisbaar tijdens de hikes in Boquete.

Om een schram of coral-cut na het zwemmen direct te ontsmetten.

Door natte voeten en warmte krijg je sneller blaren in je wandelschoenen.

Ideaal om voor het eten je handen even te wassen als er geen kraan is in het dorpje waar je stopt.

Cruciale Tip: Openbare toiletten onderweg en op de eilanden hebben vaak geen wc-papier, en als het er is gooi je het in de prullenbak (niet doorspoelen!). Neem eigen pakjes mee.

Tampons zijn in Midden-Amerika vaak heel moeilijk te vinden en peperduur. Neem je eigen voorraad mee.

Bij Bocas del Toro en San Blas snorkel je direct vanaf je hutje of eiland in kristalhelder water. Een eigen set is hygiënischer en scheelt huur.

Tijdens boottochten naar de eilanden (San Blas, Bocas, Coiba) spat het water hoog op en regent het soms. Een drybag houdt je telefoon, paspoort en camera kurkdroog.

Om de zeesterren en vissen veilig te kunnen filmen in de branding.

Kraanwater in Panama City is veilig, maar op eilanden en in Bocas niet. Een filterfles voorkomt maagproblemen en bespaart zwerfplastic op onbewoonde eilanden.

Op San Blas heb je vaak maar beperkte momenten (via een generator) om op te laden. Een powerbank houdt je camera in leven.

Huurauto's hebben in de bergen geen bereik, dus je telefoon zoekt zich suf. Een plug voor de aansteker is handig.

Harde koffers passen vaak écht niet in de kleine bootjes naar San Blas of Bocas del Toro. Ze worden geweigerd of passen niet op de boten. Een backpack of duffle bag is veel makkelijker.

Omdat je veel verplaatst en leeft uit je zachte tas, houden cubes je kleding overzichtelijk (en je natte bikini ver weg van je droge shirts).

Cruciaal voor wandelingen in Boquete of voor je zonnebrand/water tijdens een boottocht.

In het klamme klimaat droogt je zwemkleding niet snel op een stoel in je cabaña. Een waslijn spannen werkt veel beter.

De regen in Panama, zéker in het groene seizoen, kent geen genade. Ziplocs in je rugzak redden je paspoort.

De vlucht is lang, en een eventuele nachtbus van Panama City naar Almirante (Bocas) is koud en lang. Rust goed uit met een kussen.

In de jungle klinkt de natuur 's nachts oorverdovend, en in de stad klinkt getoeter. Oordoppen geven rust.

Filtert het gebulder in de vliegtuigen en de rammelende airco in de over-geacclimatiseerde bussen.

De wandelpaden in de regenwouden zijn ongeschikt voor een buggy, en in San Blas loop je alleen maar door rulle zandstranden. Een stevige (luchtige mesh) drager is de absolute nummer 1.

Enkel handig voor op de luchthavens of de moderne boulevard van Panama City (Amador Causeway).

De zon rond de evenaar is heel sterk. UV-pakjes met mouwtjes en broekjes beschermen de kinderhuid veel beter en veiliger dan continu blijven smeren.

Een hoedje met een flap over de nek voorkomt een zonnesteek bij het urenlange spelen op het strand of de boot.

Veel koraal en rotsen in Bocas del Toro. Waterschoenen beschermen kleine voetjes uitstekend tegen sneetjes.

Tegen de vrieskoude airco's in de bussen en de snelle stortbuien in de middag.

Westerse merken luiers (Pampers/Huggies) zijn in Panama City in mega-supermarkten en apotheken (Arrocha) te koop. Op de eilanden is er weinig, dus sla groot in op het vasteland!

Altijd handig voor luierwissels op bootjes en om zandvingers mee af te poetsen.

Amerikaanse en lokale potjes (Gerber/Heinz) vind je in Panama City overal. Reis je met een kieskeurige eter, neem dan voor de eilanden wat vanuit Nederland mee.

Knijpfruit of rijstwafels uit Nederland voorkomen hongerklop in de lange bussen of als het boottripje langer duurt dan gepland.

Als zonnebescherming over de draagzak, als lichte handdoek na het zwemmen, of als dekentje in de airco-bus.

Neem siroop of zetpillen (bewaar koel!) mee, zodat je direct kunt handelen bij pijn of koorts na een lange reis.

Kleine kinderen drogen door hitte of maagproblemen razendsnel uit. ORS in fruit-smaak redt je vakantie.

Om na de lange vlucht of een tropische dag in de stad direct te kunnen checken of je kindje geen koorts heeft.

Omdat Dengue in Panama voorkomt (en muggen gewoon irritant zijn), is goed smeren gewenst. Neem een lagere dosering of baby-veilige repellent mee. Op het strand werkt een beetje (lokale) babyolie overigens het allerbest tegen de beruchte 'chitras'!

Een universele klamboe is perfect voor in de houten hutjes op Bocas of San Blas, zodat ze veilig kunnen slapen.

De speedboten (lancha's) in San Blas klappen keihard op de golven. Kinderen worden vaak misselijk of bang. Pillen tegen reisziekte maken de overtocht aangenamer.

De vlucht en de wachtmomenten bij bussen of douanes zijn slopend. Een tablet met offline series is je redding.

Het vreemde klimaat, de hutjes en nieuwe geluiden (brulapen!) kunnen spannend zijn. De eigen knuffel geeft rust en vertrouwen.

Helpt enorm om de oortjes te klaren bij het stijgen en dalen in het vliegtuig én bij de snelle ritten de heuvels in.